Link tussen bodem en plant

Mycorrhiza (spreek uit: mikoriza) is Grieks en betekent 'schimmelwortel'. Het is een samenlevingsverband van planten met bepaalde schimmels. Mycorrhiza-schimmels zijn in de natuur voor veel planten een bestaansvoorwaarde. Ze zijn perfect aangepast om in de bodem water en mineralen te vinden en deze aan de plant door te geven. Die maakt via fotosynthese de nodige koolstofverbindingen en voedt daarmee op zijn beurt de schimmel. Beide partners profiteren van elkaar en dat is dan ook de reden dat meer dan 90% van alle planten een dergelijke symbiose aangaan.

Hoe werkt mycorrhiza?

Mycorrhiza-schimmels vormen als het ware een verbinding tussen bodem en plant.

Deze schimmels groeien in en om de plantenwortel. Vanuit de wortel groeien zij in de grond en maken een dicht netwerk van fijne schimmeldraden. Hierdoor wordt het wortelstelsel vergroot, waardoor de opname van water en mineralen zoals fosfor, kali en sporenelementen wordt verbeterd. De schimmels kunnen bodempori‘n bereiken die te klein zijn voor plantenwortels en kunnen gebonden elementen voor de plant beschikbaar maken.
		Afbeelding: J. Albrechtova, Symbiom Ltd., CZ
	Groei en Bloei: Door de verbeterde opname van fosfaat en de productie van groeihormonen bevorderen de schimmels wortelgroei, bloei en vruchtvorming van de plant. Stressbuffer: Mycorrhiza stimuleert het planteigen afweersysteem en werkt als een filter voor de wortels. De planten zijn daardoor beter bestand tegen droogte, vorst, zout, toxische metalen, ziekteverwekkers en extreme pH- en temperatuurschommelingen.
Bodemleven: Mycorrhiza is een belangrijk onderdeel van het ondergrondse voedselweb en bevordert een rijk en gezond bodemleven. Langs het gehele netwerk van schimmeldraden worden stoffen afgescheiden die voedsel bieden voor de meest uiteenlopende bacteri‘n. De bacterieflora rondom plantenwortels met mycorrhiza wordt daardoor met een factor 5 verhoogd. Veel bacteri‘n zijn volledig van deze schimmels afhankelijk en men zal ze in een bodem zonder mycorrhiza nauwelijks aantreffen. Het zijn echter deze bacteri‘n die een beslissende rol wordt toegedacht in het afweerproces tegen wortelziektes.
Op deze foto van Jan Warmink zijn schimmeldraden te zien van een paddestoel vormende schimmel in grond. Op de schimmeldraden hebben bacteriën zich gehecht, die hierdoor een interactie aangaan met de schimmel. Jan Warmink, werkzaam bij de afdeling Microbiële Ecologie van de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoekt wat deze bacteriën precies doen met de schimmel.
De schimmeldraden verbinden verschillende planten met elkaar: bijvoorbeeld planten op zon- en schaduwplekken of planten met verschillende mogelijkheden voor voedingsopname. Door deze schimmel-link kunnen minder sterke planten van sterkere planten profiteren. Bodemstructuur: Mycorrhiza draagt bij aan een betere bodemstructuur. De schimmeldraden ommantelen bodemdeeltjes en scheiden klevende stoffen af. Zo ontstaan stabiele bodemaggregaten (kruimelstructuur). De bodem slipt minder gauw dicht en houdt vocht en voedingsstoffen beter vast. Dit werkt erosie tegen wat met name bij de beplanting van taluds belangrijk is.

Welke mycorrhiza bij welke plant?

Er word een onderscheid gemaakt tussen binnen- en buiten- (endo- en ecto-) mycorrhiza.

Endomycorrhiza komt voor bij de meeste plantensoorten (ongeveer 80%) zoals varens, levermossen, coniferen (Taxaceae, Cupressaceae), loofbomen (iep, paardekastanje, plataan, esdoorns, es), fruitbomen, rozen, grassen, bol- en knolgewassen en vele anderen.

Bij endomycorrhiza groeit de schimmel de wortelcellen binnen en vormt hier structuren die bijdragen aan de uitwisseling van voedingstoffen. De wortels worden hierdoor in hun uiterlijke vorm niet veranderd. Deze vorm van mycorrhiza is met het blote oog niet te zien.

Een speciale vorm van endomycorrhiza is de ericoïde mycorrhiza, die alleen voorkomt op heideachtigen zoals Erica, Calluna, Vaccinium en Rhododendron. In de zure, voedselarme heidebodems maken zij het organisch gebonden stikstof en fosfaat voor de plant beschikbaar.

Ectomycorrhiza komt vrijwel alleen voor bij houtgewassen zoals naaldbomen uit de familie Pinaceae (fijn-, zilver-, douglas-, hemlock- en sitkaspar) en loofbomen uit de Fagaceae (beuk, eik, tamme kastanje), de Tiliaceae (zomer- en winterlinde), de Betulaceae (berk en hopbeuk) en de Corylaceae (haagbeuk en hazelaar).

Bij ectomycorrhiza stimuleren de schimmels extra vertakking van de wortels en vormen buiten rond deze worteltopjes dichte mantels van schimmeldraden. Veel paddestoelen die men rond bomen aantreft zijn de vruchtlichamen van ectomycorrhiza.

Sommige bomen hebben zowel endo- als ectomycorrhiza, b.v. wilg en populier (Salicaceae).

Plantenfamilies waar mycorrhiza niet of nauwelijks voorkomt zijn b.v. pioniers op voedselrijke, humusarme grond zoals kruisbloemigen, ganzevoet- en amarantenfamilie, paardestaarten of moerasplanten zoals russen en cypergrassen. Velen daarvan staan bekend als lastig onkruid!

Waarom mycorrhiza toedienen?

Veel stedelijke bodems en vooral substraten missen een natuurlijke hoeveelheid mycorrhiza-schimmels of bevatten er helemaal geen. Bij het rooien en verplanten gaat een groot deel van de fijne wortels met mycorrhiza verloren. Als gevolg daarvan wordt slechte aanslag, toename van lastig onkruid, ziektedruk, slechtere bodemstructuur, minder effici‘nte opname van voedingsstoffen met name fosfaat en het uitspoelen van meststoffen geconstateerd. Het toedienen van mycorrhiza-schimmels zorgt voor een vlot herstel van het natuurlijk evenwicht.

Wanneer mycorrhiza toedienen?

• Bij het zaaien en stekken voor een goede beworteling en minder uitval.
• Bij het telen en onderhouden van planten voor een efficiënter gebruik van meststoffen en sterkere planten.
• Bij het planten van bomen en heesters voor betere aanslag en doorgroei.
• Bij begroeiing van bermen en geluidswallen, dijken en hellingen, tuinen en bedrijfsterreinen voor een snellere en dichtere groei, intensere doorworteling en vermindering van erosie.
• Bij dak- en terrasbegroeiingen, golfterreinen en sportvelden voor een vermindering van droogtestress.
• Bij problemen met bodemmoeheid met name bij rozen en fruitbomen.
• Bij de recultivering van slechte of vervuilde grond.
• Bij het natuurbeheer voor bevordering van biodiversiteit en bedreigde soorten.

Waarom mycorrhiza van Servaplant?

Servaplant heeft een jarenlange onderzoekservaring op het gebied van mycorrhiza. Zij heeft een uitgebreid aanbod aan Europese mycorrhiza-producten voor verschillende planten en toepassingen. Servaplant werkt met inheemse mycorrhiza-stammen, die passen bij plant, bodem en klimaat. De Servaplant producten bevatten levende mycorrhiza-schimmels in de vorm van sporen en schimmeldraden in hoge concentratie op verschillend dragermateriaal. Servaplant denkt met u mee over oplossingen op maat en biedt advies en ondersteuning bij proeven en projecten met mycorrhiza. Als extra service verricht Servaplant wortel- en bodemanalyses en test deze o.a. op aanwezigheid en hoeveelheid van mycorrhiza.

veelgestelde vragen

referenties / ervaringen met mycorrhiza

home